Hệ truyền động của xe máy đi từ động cơ đến bánh sau. Ta đã biết động cơ xe máy gồm có 4 thì: Hút, Nén, Sinh công, Thải. Với mục đích chính là làm cho piston trong xi lanh chạy lên xuống. Piston chuyển động làm trục quay, từ đó momen xoắn theo các bánh răng đến puly chủ động, qua đai truyền làm puly bị động và bánh xe quay.
Tiếp tục tháo Puly chủ động, puly bị động cùng đai truyền:
Kỳ thực hệ truyền động đến đây rất giống xe đạp. Trước hết ta hãy tưởng tượng đến lip xe đạp. Chúng ta biết rằng xe đạp thường có lip trước và lip sau. Khi còn học sinh ta thường lên lip, xuống lip bằng cách chỉnh tăng/giảm lip. Từ đó xe đạp chạy nhanh hơn nhưng nặng hoặc chạy chậm hơn nhưng nhẹ.
Đến đây chúng ta dùng lại công thức quen thuộc về momen lực:
d: Độ dài cánh tay đòn (m)
F: Lực tác dụng (N)
Lấy ví dụ về lực xiết bu lông của hai chiếc cờ lê dài 30 cm và 45 cm, đối với cùng một lực tay 50 N của một người:
Cờ lê 30 cm: M30 = 0.3 x 50 = 15 Nm
Cờ lê 45 cm: M45 = 0.45 x 50 = 22.5 Nm
Như vậy với cùng một lực tay thì tay đòn càng dài càng giúp sinh momen lực lớn.
Như khi ta chỉnh lip sau xe đạp xuống bánh răng nhỏ hơn, đạp nặng hơn nhưng tỷ lệ truyền động bánh trước/bánh sau cao, RPMs cao do đó xe chạy nhanh hơn. Tương tự đối với chỉnh tăng/giảm lip bánh răng trước. Có điều ngược lại bánh sau, tại bánh răng trước, xích xe ăn với bánh răng càng nhỏ thì RPMs càng giảm, do đó xe chạy càng chậm (đạp nhẹ hơn). Hãy nhớ đến tỷ số truyền bánh răng:
R1/R2 = T1/T2
Với R1 (cm), R2 (cm) lần lượt là bán kính của bánh răng 1 và bánh răng 2.
T1, T2 lần lượt là số răng của bánh răng 1 và bánh răng 2.
Puly xe máy cũng vậy, nó có thể gia tăng/giảm xuống độ lớn của puly trước lẫn puly sau bằng cách ép lên, nhả xuống hai má của mỗi puly.
Đối với puly sau còn có guốc văng hỗ trợ tăng/giảm độ lớn của puly. Có thể tưởng tượng đơn giản, khi ta càng vít tay ga thì kim phun càng phun nhiều nhiên liệu, động cơ sinh công mạnh hơn, guốc văng văng ra một diện tích lớn hơn trong khi đường tiếp xúc giữa đai truyền với puly trước bị thu hẹp lại. Từ đó bánh xe quay với tốc độ lớn hơn và xe chạy nhanh hơn.
w3MathsLover – PhamVietTech
